Doğada toz, toprak, gübre dahil her yerde bulunan Clostridium tetani denilen bakteri tarafından oluşturulan bir enfeksiyon hastalığı

Clostridium tetani, oksijensiz ortamda özellikle nemli ve ılık topraklarda, tozlarda ve gübrelerde yıllarca canlı kalabilen, insan ve hayvanların sindirim sistemlerinde de yaşayabilen bir bakteridir. İnsanlara kontamine objelerle (tırnak, iğne, çivi gibi) oluşmuş kesiklerden ya da toz, toprak, dışkı veya tükürükle kirlenmiş yaralardan, yanık ve kazalarda meydana gelen ölü dokulardan, yeni doğanlarda göbek kordonundan bulaşır.

Tetanoz mikrobunun vücuda girmesinden sonra oluşturdukları toksinler belirtilere neden olur. Kuluçka süresi genellikle 3-21 gündür (ortalama 10 gün). Yaranın tipine bağlı olarak bu süre 1 günden birkaç aya kadar değişebilir. Genellikle kısa kuluçka süresi ileri derecede kontamine yaralarda görülür ve hastalığın daha ciddi ve kötü prognozla seyredeceğinin işaretidir. En fazla görülen ilk belirti çene kaslarında spazmdır (trismus). Bundan başka; baş ağrısı, ani ve istemsiz kas kasılmaları (en sık midede), bütün vücutta ağrılı kas sertliği, yutkunma sorunları, nöbetler, ateş ve terleme, yüksek kan basıncı ve kalp atışında hızlanma görülür.

Tetanoza bağlı gelişebilen komplikasyonlar ise şunlardır: Vokal kordlarda (ses telleri) kontrolsüz ve istemsiz spazm, kemik kırıkları, hastane enfeksiyonları, akciğer embolisi, solunum yollarındaki yabancı materyallere bağlı gelişen aspirasyon pnömonisi, ölümle sonuçlanması muhtemel solunum güçlüğü (vakaların %10-20'si kaybedilir). Hastaneye yatırılmayan vakalarda ise ölüm % 100'dür.

Tetanozu doğrulayacak laboratuvar testleri yoktur. Tetanoz tanı konur konmaz acil tıbbi müdahale gerektiren bir hastalıktır. Hasta hemen hastaneye yatırılır, insan tetanoz immünglobülini veya attan elde edilmiş antitoksin derhal başlanır. Tetanoz aşısı yapılır. Kasılmaları kontrol altına alacak ilaçlar, agresif yara bakımı ve antibiyotiklerle tedavi sürdürülür. Solunum sıkıntısı gelişmişse solunum cihazıyla hastayı desteklemek gerekir. Hastalığı geçirmiş birey bağışıklık kazanmaz. Bağışıklanmanın tek yolu aşılanmadır.

Tetanozun uzun yıllardır güvenle uygulanan çok etkili bir aşısı mevcuttur.

Masseterlerin tutulması sonucu trismus, yüz kaslarının tutulması sonucu risus sardonicus (alaycı gülüş), yutma güçlüğü ve sırt kaslarının tutulması sonucu opistotonus görülür.

İlk ortaya çıkan ve en uzun süren belirti trismustur. İlk, en sık ve en uzun süre tutulan kaslar masseterlerdir. Kasılmalara bağlı olarak idrar retansiyonu, kas içi kanama, kompresyon kırıkları, pnömoni ve gebelerde abortus görülebilir.

Tetanozda ateş ve şuur kaybı olmaz. Tetanozda bilinç hastalığın son dönemine kadar açıktır (KUDUZ da olduğu gibi).

Ateşin yükselmesi ya sekonder infeksiyonu ya da otonom disfonksiyonu düşündürmelidir. En önemli ölüm sebebi solunum yetmezliğidir. Yoğun bakım imkanlarına sahip bir hastada ise en önemli ölüm sebebi otonom disfonksiyondur.