Şakak kemiği olarak bilinen, içinden geçen çok sayıda kranyal sinir ve kan damarı için gerekli tüm kanalları ve açıklıkları sağlayan, 11 kemikleşme merkezinin birleşmesiyle oluşan, vücudumuzdaki en karmaşık ve anlaşılması en zor kemik

Şakak kemiği (os temporale), oksipital kemikle birlikte kafatası tabanını oluşturan büyük, çift ve simetrik bir kemiktir. Üstte, kafatasının dış duvarının bir parçasını oluşturur.

Os temporale 5 bölüme ayrılır:
- Pars squamosa
- Pars tympanica
- Pars petrosa
- Processus styloideus
- Processus zygomaticus

Pars Squamosa

Skuamöz kısım (pars squamosa ossis temporalis), fossa cranii medianın lateral kısmını oluşturan temporal kemiğin anterior-superior kısmıdır. Büyük, düzleştirilmiş bir plaka görünümündedir. Dış yüzeyi pürüzsüz ve hafif dışbükeydir. Meatus acusticus externus üzerinde, arteria temporalis media için kemiğin dış yüzeyinde bir oluk bulunur (sulcus arteriae temporalis mediae). Skuamöz kısmın iç yüzeyi içbükeydir. Yüzeyinde, ona dayanan serebrum'un temporal lobunun oluğunu ve konturunu takip eden izler bulunur (juga cerebralia). Bu yüzeyde arteria meningea media için de bir oluk bulunur (sulcus arteriae meningeae mediae).

Temporal kemiğin squamöz kısmından öne doğru bir çıkıntı vardır; processus zygomaticus. Bu, skuamöz kısmın alt kısmında yer alır. Başlangıçta lateral olarak çıkıntı yapar, ardından anterior olarak dönerek zigomatik kemiğin temporal çıkıntısı ile eklemlenir ve zigomatik ark'ı oluşturur. Zigomatik processin kökünde, processus articularis adı verilen küçük bir tüberkül bulunur (tuberculum articulare).

Fossa mandibularis, temporal kemiğin mandibula başı ile eklemlenmesini sağlayan yuva, temporal kemiğin skuamöz kısmında da bulunur.

Pars Petrosa

Petröz kısım (pars petrosa), kafatası boşluğu içinde sphenoid kemik ve oksipital kemikler arasında bulunan kama şeklinde bir kemik kütlesidir. Temporal kemik'in en medial kısmıdır ve fossa cranii media ile fossa cranii posterior'u birbirinden ayıran bir sınırdır. Bir tabanı, bir tepesi ve üç yüzeyi vardır: anterior, posterior ve inferior. Ayrıca üç kenarı vardır: superior, anterior ve posterior. Akustik labirent, petröz kısım içinde yer alır. 

Pars petrosa'nın ön bölgesi, fossa cranii medianın arka sınırını oluşturur. İç yüzeyi, inferior temporal girus ve trigeminal ganglion tarafından oluşturulan oluklu bir yapıya sahiptir. Trigeminal iz, arka tarafta kemik çıkıntısı ile başka bir oyuktan ayrılır. Bu oyuk, iç akustik meatus (meatus acusticus internus) ve cochlea'yı kısmen çevreler.

Sırt, arka tarafta, üst semisirküler kanal (canalis semicircularis superior) tarafından yukarı doğru yükseltilen kavisli çıkıntı (eminentia arcuata) ile sınırlıdır. Petröz kısımın lateral yüzü, temporal kemiğin skuamöz kısmı ile eklemlenir. Bu eklem ile medialde bulunan eminentia arcuatası arasında, tegmen tympani adı verilen ince bir kemik plakası bulunur. Bu kemik orta kulak tavanını oluşturur. Lateral semisirküler kanal ve posterior semisirküler kanal, eminentia arcuatasının posterior eğiminin derinlerinde yer alır.

Pars petrosa'nın arka bölgesi, arka kranial fossanın (fossa cranii posterior) ön sınırına katkıda bulunur. Mastoid kısımın iç bölümüyle devam eder. Arkuat eminensinin altında, meatus acusticus internusun açıklığının üzerinde yer alan subarkuat fossa (fossa subarcuata) adlı bir çöküntü vardır.

Pars petrosa'nın alt yüzeyi oldukça düzensizdir ve kraniyal tabanın dış yüzeyine katkıda bulunur. Tepeye yakın bir yerde, musculus levator veli palatini kası ve işitme tüpünün bağlandığı dörtgen bir alan bulunur. Bu bölgenin arkasında karotis kanalı (canalis caroticus) için bir açıklık vardır ve daha arkada ise fossa jugularis bulunur.

Üst sınır, temporal kemiğin Pars Petrosa'sının en uzun sınırıdır. Kraniyal boşluğun içindedir ve üst petröz sinüs (sinus petrosus superior) tarafından oluklanmıştır. Arka sınır, alt petröz sinüsün (sinus petrosus inferior) fossasının bir parçasını oluşturur. Ön sınır, temporal kemiğin skuamöz kısmına lateral olarak bağlanır; medial olarak sfenoid kemiğin büyük kanadı ile eklemlenir. Petröz kısım ve skuamöz kısımların birleştiği noktada kafatasından iki kanal çıkar: üstteki kanal tensor tympani kasını içerir (semicanalis musculi tensoris tympani), alttaki kanal ise işitme borusunu içerir (semicanalis tubae auditoriae, semicanalis tubae auditivae). Bunlar birlikte muskulotubal kanal (canalis musculotubalis) olarak bilinir. 

Pars Mastoideus

Bazı anatomistler pars petrosayı iki ayrı alt bölüme ayırır; arka kısmı mastoid kısım olarak adlandırır, petröz kısım terimini yalnızca ön kısım için kullanır ve tüm bölgeye petromastoid kısım adını verir.

Mastoid kısım, temporal kemiğin en arka kısmıdır. Dış yüzeyi kas bağları nedeniyle pürüzlüdür. Mastoid kısımdan aşağı doğru konik bir çıkıntı vardır ve buna processus mastoideus denir. 

Mastoid çıkıntıya bir dizi kas bağlıdır; bunlar musculus sternocleidomastoideus, musculus splenius capitis ve musculus longissimus capitis kaslarıdır. Mastoid çıkıntının medial yüzeyinde, musculus digastricus kasının posterior kısmının bağlandığı mastoid notch çentik adı verilen bir çöküntü bulunur. Mastoid çıkıntının medial yüzeyinde, sigmoid sinüsün bulunduğu sulcus sinus sigmoidei adı verilen derin bir oluk bulunur.

Pars Tympanica

Pars tympanica, processus zygomaticus'un başlangıcının hemen altında bulunan kavisli bir plakadır. İçbükey arka yüzeyi, dış kulak yolunun ön duvarını, tabanını ve arka duvarının bir kısmını oluşturur. Dış kulak açıklığı (meatus acusticus externus) bu kısımda açıkça görülebilir. 

Temporal kemiğin timpanik kısmı; içten pars petrosa ile, pars squamosa ve pars mastoidea kısımları ise arka kısımdan birleşir. Arka yüzeyi, dış kulak yolunun ön duvarını, tabanını ve arka duvarının bir kısmını oluşturur. Ön yüzeyi mandibular fossanın (fossa mandibularis) arka kısmını oluşturur ve yan kısmı dış kulak yolunun bir kısmını oluşturur. Alt kenarı keskindir ve styloid prosesin vajinal prosesini oluşturur. Orta bölge incedir ve sıklıkla deliklidir. Stilomastoid foramen (foramen stylomastoideum), stiloid çıkıntı ile mastoid çıkıntı arasında yer alır. Canalis facialis'in son ucu olup, nervus facialis'i ve stilomastoid arteri (arteria stylomastoidea) iletir.

Processus styloideus

Processus styloideus, temporal kemiğin alt yüzeyinden aşağıya ve öne doğru uzanan dar, sivri bir çıkıntıdır. Uzunluğu değişken olmakla birlikte, genellikle ortalama 2,5 cm'dir. Genellikle düzdür, ancak bazen, genellikle ön yüzeyinde bir eğrilik olabilir. Proksimal kısmı timpanik plaka ile çevrilidir; distal ucu ise bir dizi kas ve bağın bulunduğu yerdir. Parotis bezi, stiloid çıkıntının lateralinde yer alır; nervus facialis tabanını geçer; dış karotid arter (arteria carotis externa), styloid çıkıntının ucunu geçerek parotis bezinden geçer; medialde ise styloid çıkıntıyı iç juguler ven (vena jugularis interna) den ayıran musculus stylopharyngeus bağlanır. 

Bu makaledeki çoğu görselin kaynağı olan site: www.anatomystandard.com/ossa-et-juncturae/cranium/os-temporale.html

Eklemleri

Temporal kemik, kafatasının diğer düz kemikleriyle, sütür (sutura) adı verilen eklemlerde birleşir:

• Oksipitomastoid sütür, temporal kemik mastoid kısmını oksipital kemik arka kısmından ayırır.
  
• Skuamöz sütür, temporal kemiğin skuamöz kısmını parietal kemiğin arka ve üst kısmından ayırır.
  
• Sfenoskuamöz sütür, skuamöz kısımı ön tarafta sfenoid kemikin büyük kanadından ayırır.
  
• Zigomatikotemporal sütür, temporal kemiğin zigomatik çıkıntısını zigomatik kemiğin temporal çıkıntısından ayırarak zigomatik arkı oluşturur.

Temporal kemik ayrıca temporomandibular eklem de mandibula ile eklemlenir. Bu menteşe tipi eklemde (ginglymus tipi eklem), mandibulanın yuvarlak başı, mandibular fossa ve temporal kemiğin eklem çıkıntısı tarafından oluşturulan yuva ile eklemlenir. 

Kas Bağlantıları

Bir dizi kas, temporal kemiğin farklı yerlerine bağlıdır.
Musculus temporalis, kısmen temporal kemiğin lateral kısmı tarafından oluşturulan temporal fossadan kaynaklanır.
Musculus sternocleidomastoideus, musculus splenius capitis, musculus longissimus capitis ve musculus digastricus kasları, temporal kemiğin mastoid çıkıntısına bağlıdır.
Stiloid çıkıntıya bağlı kaslar şunlardır: musculus stylopharyngeus, musculus styloglossus, musculus stylohyoideus.

Açıklıkları

Kafatası boşluğuna giren ve çıkan yapıların geçtiği temporal kemikte bir dizi açıklık bulunmaktadır.

Anteromedialde, temporal kemik, büyük petrosal sinirin (nervus petrosus major) geçtiği foramen lacerum'un arka sınırını oluşturur.

Canalis caroticus, iç karotid arterin (arteria carotis interna) temporal kemiğin petröz kısmından geçerek orta kraniyal fossada (fossa cranii media) ortaya çıktığı bir geçittir.

Meatus acusticus internus, fossa cranii posterior ile meatus acusticus externus arasında temporal kemiğin petröz kısmından geçen başka bir kanaldır. Bu açıklıktan Nervus facialis (CN-VII), Nervus vestibulocochlearis (CN-VIII) ve arteria labyrinthi geçer. Nervus vestibulocochlearis, temporal kemikte son bulur. Nervus facialis, dışa doğru devam eder ve foramen stylomastoideum aracılığıyla temporal kemikten çıkar.

Posterior olarak, temporal kemiğin petröz kısmı foramen jugulare'nin anterior ucunu oluşturur. Sinüs sigmoideus, kafatasından çıktığı foramen jugulare'de vena jugularis interna'yı oluşturur. Bu açıklıktan geçen bir dizi başka yapı da vardır. Bunlar arasında üç kranial sinir bulunur: Nervus glossopharyngeus (CN-IX), Nervus vagus (CN-X) ve Nervus accesorius (CN-XI). Arteria meningea posterior da bu açıklıktan geçer. 

Temporal kemikte bazı daha küçük açıklıklar da vardır. Büyük ve küçük petrosal sinirlerin yüz kanalındaki genikülat gangliondan çıktığı iki hiatus vardır. Ayrıca, emissary venlerin ve bazen oksipital arterin bir dalının geçtiği foramen mastoideum da vardır.