1. Dolaşım sisteminde veya vücut hücreleri arasındaki dokularda (interstisyel boşluklar) anormal derecede büyük sıvı hacminin oluşması durumudur.
2. Dermatolojide; cilt şişliğine bağlı olarak, deriden kabarık, düzensiz şekilli, değişlik çaplarda olabilen, sert ve geçici lezyon

Vücut normalde dokulardaki sıvı dengesini, vücuda giren suyun aynı miktarda vücuttan atılmasını sağlayarak korur. Dolaşım sistemi, kan damarları ağı aracılığıyla vücuttaki sıvıyı taşır. Hücrelerin ihtiyaç duyduğu oksijen ve besinleri içeren sıvı, kan damarlarının duvarlarından vücut dokularına geçer.

Besinleri tükendikten sonra sıvı, kan damarlarına geri döner ve kalbe döner. Lenfatik sistem de bu sıvıyı emer ve taşır.

Ödem durumunda, ya çok fazla sıvı kan damarlarından dokulara geçer ya da dokulardan kan damarlarına yeterli sıvı geçmez. Bu sıvı dengesizliği, vücudun bir veya daha fazla bölgesinde hafif ila şiddetli şişmeye neden olabilir.

Vücuttaki sıvı dengesini bozarak ödeme neden olabilecek birçok faktör vardır:
- Hareketsizlik
- Sıcaklık
- İlaçlar
- Tuzlu gıda tüketimi
- Adet dönemi ve gebelik

Bacak kasları, yürüme veya koşma sırasında kan akışını desteklemek için normalde kasılır ve kan damarlarını sıkıştırır. Bu kaslar kullanılmadığında, kan damarlarda birikerek sıvının dokulardan damarlara geri dönmesini zorlaştırabilir.

Sıcak hava, kan damarlarının genişlemesine neden olarak sıvının çevre dokulara geçmesini kolaylaştırır. Yüksek nem de bu durumu daha da kötüleştirir.

Steroidler, hormon replasmanları, steroid olmayan antienflamatuar ilaçlar (NSAID'ler) ve bazı tansiyon ilaçları gibi bazı ilaçlar, sıvının kan damarlarından ayrılma hızını etkileyebilir.

Vücudun dokularında sürekli bir tuz konsantrasyonuna ihtiyacı vardır. Aşırı tuz alındığında, vücut sıvı tutarak onu seyreltir.

Adet ve gebelik gibi durumlarda hormon düzeylerindeki değişiklikler, sıvının dokulara giriş ve çıkış hızını etkiler.

Bazı tıbbi durumlar ödeme neden olabilir:
- Kalp yetmezliği
- Böbrek hastalığı
- Tiroid veya karaciğer hastalığı
- Malnütrisyon

Kalp, dolaşım sistemi boyunca yeterli kan akışını sağlayamadığında, kan damarlarındaki aşırı sıvı basıncı, interstisyel boşluklara kaymalara neden olabilir. Sol kalp yetmezliği, sıvı akciğerlere kaydığı için pulmoner ödeme neden olabilir. Hastada hızlı ve sığ solunum, nefes darlığı ve öksürük gelişebilir. Sağ kalp yetmezliği, alt bacak ve ayaklarda deri altındaki dokuda şişlik olan çukur ödemine neden olabilir. Bu dokuya parmak ucuyla bastırmak, fark edilir bir anlık çukurlaşmaya yol açar.

Böbrek hastalığında sodyum ve su atılımındaki azalma, sıvı tutulmasına ve aşırı yüklenmeye neden olabilir.

Tiroid veya karaciğer hastalığı, kandaki protein konsantrasyonunu değiştirerek dokulara girip çıkan sıvı hareketini etkileyebilir. İleri karaciğer hastalığında karaciğer büyür ve karında sıvı birikebilir.

Malnütrisyon durumunda kanda protein düzeyi düşer ve konsantrasyon dengesini sağlamak için sıvı damar dışına çıkar ve doku boşluklarında ödeme neden olur.

Sadece bir bacakta ödeme neden olabilecek bazı durumlar şunlardır:
- Kan pıhtıları
- Zayıflamış damarlar
- Enfeksiyon ve iltihaplanma
- Lenfödem
- Tümör

Kan pıhtıları sıvı birikmesine neden olabilir ve buna renk değişikliği ve ağrı eşlik edebilir. Bazı durumlarda pıhtılar ağrıya neden olmayabilir.

Varisli damarlar veya duvarları veya kapakçıkları zayıf olan damarlar, kanın bacaklarda birikmesine neden olabilir. Bu yaygın bir durumdur.

Bacak dokularındaki enfeksiyon, iltihaplanmaya ve bölgeye kan akışının artmasına neden olabilir. Gut veya artrit gibi iltihaplı hastalıklar da şişmeye neden olabilir.

Tıkanmış lenf kanalları, enfeksiyon, skar dokusu veya kalıtsal durumlardan kaynaklanabilir. Düzgün drene olamayan lenf ödemle sonuçlanır. Lenfödem ayrıca, lenf sisteminin ameliyat, radyasyon veya kemoterapi nedeniyle bozulması durumunda kanser tedavilerinden sonra da ortaya çıkabilir.

Anormal kitleler bacak damarlarını ve lenf kanallarını sıkıştırarak sıvı hareket hızını etkileyebilir.

Belirtiler ödemin nedenine bağlı olarak değişir. Genellikle aşırı sıvı hacmi nedeniyle kilo alımı, göz kapaklarında şişlik ve bacaklarda şişme görülebilir. Nabız ve kan basıncı yükselebilir. El ve boyun damarlarında dolgunluk görülebilir.

Ödem, başlı başına bir hastalık olmaktan ziyade, altta yatan bir sorunun belirtisidir. Tanısal bir açıklama aranmalıdır. Hastanın öyküsü ve mevcut semptomlar ile gerekirse laboratuvar kan tetkikleri, sağlık uzmanının ödemin nedenini belirlemesine yardımcı olur.

Ödemin tedavisi nedene yöneliktir.

Sıvı birikimini azaltmak için basit adımlar şunlardır:
- Sodyum alımının azaltılması: Yüksek sodyum seviyesi, sıvı tutulumuna neden olur veya daha da kötüleştirir.
- Uygun kilonun korunması: Aşırı kilo, vücut sıvısı dolaşımını yavaşlatır ve damarlara ekstra baskı uygular.
- Egzersiz: Düzenli egzersiz dolaşımı uyarır.
- Bacakların yüksekte tutulması: Bacakların kalp seviyesinden en az 30,5 cm (12 inç) yukarıda tutulması, günde üç ila dört kez 10-15 dakika boyunca fazla sıvının dolaşım sistemine geri dönmesini sağlar.
- Destek çorabı kullanımı: Çoğu sağlık malzemesi veya eczanede bulunan elastik çoraplar, bacak damarlarını sıkıştırarak dolaşımı destekler ve yer çekimine bağlı sıvı birikmesini azaltır.
- Masaj: Vücudun belirli bir bölgesine masaj yapmak, fazla sıvının atılmasına yardımcı olabilir, ancak hastanın damarlarında kan pıhtısı varsa kaçınılmalıdır.
- Seyahat molaları: Uzun süre oturmak ayak ve ayak bileklerindeki şişliği artıracaktır. En azından bir veya iki saatte bir ayakta durmak ve/veya yürümek kan akışının uyarılmasına yardımcı olacaktır.