Meninges

Meninges nedir?

beyin dokusunu kafatası kemiklerinden ayıran zarlar

ADMiN

Beyin Zarları: - Dura mater, - Arachnoid mater, - Pia mater.

ADMiN

Meninks katmanları dıştan içe doğru şöyledir:
• Dura mater (Sert zar)
• Arachnoid mater (Örümceksi zar)
• Pia mater (İnce zar)

ADMiN

mnemonic:

Beyin zarları, dıştan içe doğru D-A-P şeklinde sıralanır:
Dura mater,
Arachnoid mater,
Pia mater.

ADMiN

Dura Mater:
• En dışta yer alan, kafatası kemiğine yapışık olan katmandır.
• Kalın, dayanıklı ve esnemeyen iki tabakalı fibröz bir dokudan oluşur.
• Beyni kafatası içindeki sarsıntılara karşı sabitler ve korur.
• Kelime anlamı tam olarak "sert anne" demektir. Beyni en dıştan koruyan koruyucu ve kalın yapısından dolayı bu isim verilmiştir.

ADMiN

Arachnoid Mater:
• Orta tabakadır ve ince bağ dokusu liflerinden oluşur.
• Yapısı örümcek ağına benzediği için bu ismi almıştır ("örümcek ağına benzeyen anne").
• Sert zar ile ince zar arasında bir köprü görevi görerek bu iki tabakayı birbirine bağlar.

ADMiN

Pia Mater:
• Kelime anlamı "şefkatli/hassas anne" demektir. Beyin dokusunu en içten yumuşakça sarmaladığı ve beslediği için bu şekilde adlandırılmıştır.
• En içte yer alan ve beyin kıvrımlarına (sulkus ve giruslar) tamamen yapışık olan en ince katmandır.
• Bol miktarda kan damarı barındırır. Bu damarlar sayesinde beynin beslenmesini ve oksijen almasını sağlar.

ADMiN

subaraknoid boşluk:

ADMiN

Araknoid mater ile pia mater arasında kalan boşluğa subaraknoid boşluk denir. Bu boşluğun içi Beyin Omurilik Sıvısı (BOS) ile doludur. BOS, beyni adeta sıvı bir yastık gibi sararak sarsıntılara karşı korur, kafa içi basıncı dengeler ve sinir hücreleri ile kan arasındaki madde alışverişini sağlar.

ADMiN

Arterleri

ADMiN

Beyin dokusunun kendisinde ağrı reseptörü bulunmazken, beyin zarları damar ve sinir lifleri açısından oldukça zengindir ve baş ağrısı mekanizmasında kritik bir rol oynar. Beyin zarlarının (meninges) damarlanması (arter ve venleri) ve sinirsel uyarımı (innervasyonu), özellikle en dıştaki katman olan dura mater (sert zar) üzerinde yoğunlaşmıştır.

ADMiN

Beyin zarlarını (özellikle dura mater'i) besleyen arterler, kafatası kemikleri ile zar arasında yer alır. Arteria meningea media beyin zarlarını besleyen en büyük ve en önemli arterdir. Arteria maxillaris'in bir dalıdır ve kafatasının yan tarafındaki Pterion adı verilen zayıf kemik bölgesinin altından geçer. Kafaya alınan darbelerde bu arterin yırtılması, hayati tehlike oluşturan epidural hematom tablosuna yol açar.

ADMiN

Ön bölgeyi arteria meningea anterior, arka bölgeyi ise arteria meningea posterior besler. En içteki pia mater, beyni doğrudan besleyen arteriae cerebrales dalları ile sıkı bir ağ oluşturur.

ADMiN

	A. meningea ant.	A. meningea post.	A. meningea media
Köken	Arteria ophthalmica → arteria ethmoidalis anterior	Arteria pharyngea ascendens	Arteria maxillaris
Kafa içine giriş yolu	Foramen ethmoidale anterius	Foramen jugulare	Foramen spinosum
Beslediği bölge	Fossa cranii anterior	Fossa cranii posterior	Fossa cranii media ve geniş dura alanı

ADMiN

Venleri

ADMiN

Beyin zarlarındaki venöz yapı, kanın kalbe geri taşınmasının yanı sıra Beyin Omurilik Sıvısı'nın (BOS) emilimi için de hayati öneme sahiptir.

ADMiN

Dural Venöz Sinüsler: Dura mater'in iki katmanı arasında oluşan, kapakçığı bulunmayan özel venöz kanallardır. Beyin ve beyin zarların kirli kanı buralarda toplanır. En önemlileri sinus sagittalis superior, sinus transversus ve sinus cavernosus'tur.

ADMiN

Köprü Venleri (Bridging Veins): Beyin yüzeyindeki venleri bu dural sinüslere bağlayan köprü venleridir. Özellikle yaşlılarda veya kafa travmalarında bu venlerin yırtılması subdural hematom ile sonuçlanır.

ADMiN

Venae Meningeae: Arterlere eşlik eden küçük meninks venleridir ve sinüslere dökülürler.

ADMiN

Sinirleri

ADMiN

Meninkslerin innervasyonları bölgeye göre farklılık gösterir.

ADMiN

Serebral dura, ağrıya duyarlıdır ve innervasyonu esas olarak trigeminal sinir (CN-V) dalları (supratentoryal bölge) ile üst servikal sinirler (C1–C3) tarafından sağlanır (infratentoryal bölge).

Spinal dura, spinal sinirlerin meningeal dalları ve sinuvertebral sinirler ile innerve edilir. Sempatik lifler de içerir.

ADMiN

Araknoid mater; genellikle innervasyonsuz kabul edilir; ağrıya duyarsızdır.

Pia mater; kan damarlarını takip eden perivasküler sinir lifleri ile innerve edilir. Bu lifler çoğunlukla sempatik kaynaklıdır ve damar tonusunu düzenler; ağrı duyusuna katkısı sınırlıdır.

ADMiN

: Dura mater ağrıya duyarlı olduğundan, menenjit veya subaraknoid kanamada şiddetli baş ağrısı oluşur.

ADMiN

: Lomber ponksiyon işlemi sırasında, spinal dura innervasyonu nedeniyle girişim sırasında ağrı hissedilebilir; leptomeninksler ise genelde ağrısızdır.