geniş konakçı yelpazesi ve hızlı genetik değişimiyle en önemli pandemi etkeni olan influenza virüsü serotipi

İnfluenza A, Orthomyxoviridae familyasından, tek sarmallı, negatif anlamlı ve segmentli RNA genomuna sahip bir virüstür. Yüzeyindeki hemaglütinin (H) ve nöraminidaz (N) glikoproteinlerine göre alt tiplere ayrılır. İnsanlarda mevsimsel salgınlara yol açan başlıca alt tipler H1N1 ve H3N2'dir.

Virüs, antijenik sürüklenme (küçük mutasyonlar) ve antijenik kayma (segment reassortment) mekanizmalarıyla bağışıklıktan kaçabilir. Antijenik kayma, pandemik potansiyeli olan yeni alt tiplerin ortaya çıkmasına zemin hazırlar.

İnfluenza A, mevsimsel grip salgınlarının başlıca etkenidir. Türkiye'de 2026 Ocak ayının ilk iki haftasında aile hekimlerine başvuran hastalarda en sık saptanan etken İnfluenza A (H3N2) olmuş, bunu H1N1 ve İnfluenza B izlemiştir. Küresel olarak yetişkinlerde yıllık insidans %5-10, çocuklarda %20-30 olarak tahmin edilmektedir. İnfluenza A ayrıca kuşlar ve memelilerde geniş bir rezervuara sahip olduğundan, zoonotik bulaş ve pandemi riski açısından diğer tiplerden ayrılır.

Virüs, enfekte kişilerin solunum damlacıkları ve sekresyonları yoluyla bulaşır. Damlacık yoluyla öksürme veya hapşırma sırasında yayılan partiküllerin solunması veya kontamine yüzeylere temas sonrası ağız, burun ya da göz mukozasına temas başlıca bulaş yoludur.

İnfluenza A, soğuk algınlığına göre daha şiddetli seyreder. Yüksek ateş (39°C ve üzeri), titreme, kas ve eklem ağrıları, yorgunluk ve iştah kaybı sık görülen belirtilerdir. Ağır vakalarda viral pnömoni, sekonder bakteriyel pnömoni, akut solunum sıkıntısı sendromu ve kardiyovasküler ya da nörolojik komplikasyonlar gelişebilir.

Kesin tanı için nazofarengeal sürüntü örneğinde nükleik asit amplifikasyon testi (NAAT/PCR) tercih edilen yöntemdir. RT-qPCR yüksek duyarlılık ve özgüllük sunar. Hızlı antijen testleri yaygın kullanılsa da duyarlılıkları yaklaşık %80 olduğundan negatif sonuç enfeksiyonu dışlamaz.

Semptomatik tedavi (ateş düşürücüler, dinlenme, sıvı alımı) temel yaklaşımdır. Nöraminidaz inhibitörleri (oseltamivir, zanamivir) ve baloksavir marboksil gibi antiviraller, semptom başlangıcından sonraki ilk 48 saat içinde başlandığında hastalık süresini kısaltır. Özellikle yüksek riskli hastalarda önerilir. Aşı, mevsimsel korunmada en etkili yöntem olmaya devam etmektedir.