influenza virüsü tarafından oluşturulan hastalık, grip

Orthomyxoviridae ailesinden virüslerin neden olduğu, üst ve alt solunum yollarını etkileyen bulaşıcı bir hastalıktır.

İnsanlarda mevsimsel salgınlara yol açan başlıca etkenler influenza A (H1N1 ve H3N2 alt tipleri) ve influenza B virüsleridir. Virüs, yüzey glikoproteinlerindeki (hemaglütinin ve nöraminidaz) sürekli antijenik değişim sayesinde bağışıklıktan kaçabilir ve her yıl yeniden enfeksiyon oluşturabilir.

İnfluenza, ılıman iklimlerde tipik olarak kış aylarında mevsimsel salgınlar şeklinde görülür. Türkiye'de görülme sıklığı mevsimsel dalgalanmalar göstermekle birlikte, küresel ısınmaya bağlı olarak son yıllarda virüsün görülmeye başladığı dönemin Ekim ayından Aralık sonu ve Ocak ayına kaydığı bildirilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünya genelinde her yıl milyonlarca akut solunum yolu enfeksiyonu vakası bildirilmekte olup, influenza önemli bir morbidite ve mortalite yükü oluşturmaya devam etmektedir.

Hastalık, enfekte kişilerin öksürme veya hapşırmasıyla yayılan damlacıklar yoluyla bulaşır. Virüs ayrıca kontamine yüzeylere (kapı kolları, masalar vb.) dokunulması ve ardından ağız, burun veya gözlere temas edilmesiyle de bulaşabilir. Enfeksiyöz kişiler, semptomlar başlamadan yaklaşık 24 saat öncesinden itibaren bulaştırıcı olabilir ve bu süre semptomların başlangıcından sonra 3-5 gün (bazen 10 güne kadar) devam edebilir.

İnfluenza genellikle ani başlangıçlıdır. Yüksek ateş, titreme, kas ağrısı, eklem ağrısı, şiddetli baş ağrısı ve kuru öksürük en belirgin semptomlardır. Hastalar sıklıkla belirgin bir halsizlik ve bitkinlik hissi yaşar. Ateş genellikle 2-5 gün içinde düşer, ancak öksürük ve yorgunluk birkaç hafta daha devam edebilir.

Salgın dönemlerinde tanı çoğunlukla klinik semptomlara dayanılarak konulur ve laboratuvar testi gerekmeyebilir. Ancak salgın dışı dönemlerde, hastaneye yatış gerektiren ağır vakalarda veya yüksek riskli hastalarda kesin tanı için laboratuvar testleri önerilir. Nazofarengeal sürüntü örneğinde polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) testi, virüsü güvenilir bir şekilde saptamak için tercih edilen yöntemdir.

Tedavi temel olarak semptomatik rahatlama (ateş düşürücüler, dinlenme, sıvı alımı) üzerine odaklanır. Hastalığın seyrini kısaltmak ve komplikasyon riskini azaltmak için antiviral ilaçlar (oseltamivir, zanamivir, baloksavir marboksil gibi) kullanılabilir. Ancak bu ilaçların etkinliği, semptomların başlamasından sonraki ilk 48 saat içinde başlanmasıyla en yüksektir. Antiviral tedavi özellikle hamileler, yaşlılar, kronik hastalığı olanlar gibi ciddi komplikasyon riski yüksek gruplar için önerilir.