bakteri, fungi ve bitki hücrelerinde plazma zarının üzerinde yer alan yapı

Hücre duvarı, bitki hücrelerinde ve çoğu prokaryotik hücrede plazma zarının hemen dışında yer alan ve ona bağlı olan, hücreyi koruyan ve şeklini koruyan sert bir yapıdır.

Gram pozitif bakterilerde kalın bir peptidoglikan ve periplazmadan, Gram negatif bakterilerde ise lipopolisakkarit ve periplazmadan oluşan, bitki hücrelerinde ise plazma zarının dışında selüloz telleri ile pektin, lignin, hemiselüloz vb. maddelerden oluşan, önce birincil duvar, daha sonra da ikincil duvar yapısına dönüşen dış örtü tabakasıdır.

Bakterilerin hücre duvarı, tek başına veya diğer maddelerle birleşik olarak peptidoglikandan oluşur ve bakterilerin ana türlerini ayırt etmek için kullanılır: gram pozitif ve gram negatif.

Gram pozitif bakterilerde, hücre duvarı genellikle çok katmanlı peptidoglikanlardan oluşur ve çok sert bir yapı sağlar. Teikoik asitler de mevcuttur.

Gram negatif bakterilerde ince bir peptidoglikan tabakası ve bir dış zar vardır. Peptidoglikan, dış zardaki lipoproteinlere bağlıdır. Bu zar, bazı antibiyotikler, enzimler vb. için bir bariyer görevi görür. Ancak besinler gibi belirli maddeler bu zardan geçebilir. Zarın geçirgenliğinin bir kısmı porinlerden kaynaklanır.

Arkea'larda hücre duvarı yoktur veya peptidoglikan içermeyen olağandışı duvarları vardır.

Mantarlarda çoğu hücre duvarının temel bileşeni Kitin'dir. Mayaların hücre duvarları glukan ve mannan içerir.

Hücre duvarının dışında kapsül gibi ek katmanlar olabilir.