vücudun kendisinin veya işlevlerinin, inspeksiyon, palpasyon, perküsyon ve oskültasyon kullanılarak değerlendirilmesi

Tam bir sağlık değerlendirmesi, aynı zamanda kişinin tıbbi geçmişi ve yaşam tarzı hakkında bilgi toplamayı, laboratuvar testleri yapmayı ve hastalık taramasını da içerir.

Tam bir fizik muayene genellikle baştan başlar ve ayak parmaklarına kadar devam eder. Ancak, kesin prosedür hastanın ihtiyaçlarına ve muayene eden kişinin tercihlerine göre değişecektir.

Muayene eden kişi öncelikle hastanın görünümünü, genel sağlık durumunu ve davranışlarını gözlemleyecek, boy ve kilosunu ölçecektir. Nabız, solunum hızı, vücut ısısı ve kan basıncı gibi hayati bulgular kaydedilecektir.

Hasta oturur pozisyonda iken aşağıdaki sistemler gözden geçirilir:
Cilt. Cildin açıkta kalan bölgeleri incelenir; lezyonların boyutu ve şekli not edilir.
Baş. Saç, kafa derisi, kafatası ve yüz muayene edilir.
Gözler. Dış yapılar incelenir. İç yapılar, karanlık bir odada oftalmoskop kullanılarak incelenebilir.
Kulak. Dış yapılar incelenir. İç yapıları incelemek için otoskop adı verilen ışıklı bir alet kullanılabilir.
Burun ve sinüsler. Dış burun muayene edilir. Burun mukozası ve iç yapılar, kalem feneri ve burun spekulumu kullanılarak incelenebilir.
Ağız ve yutak. Dudaklar, diş eti, dişler, damak, dil ve yutak muayene edilir.
Boyun. Boynun her iki tarafındaki lenf düğümleri ve tiroid bezi palpe edilir.
Sırt. Sırt omurgası ve kasları palpe edilir ve hassasiyet açısından kontrol edilir. Akciğerlerin bulunduğu üst sırt, sağ ve sol taraftan palpe edilir ve nefes sesleri bir stetoskop kullanılarak dinlenir.
Göğüsler ve koltuk altı. Kadınlarda, kollar gevşetilip kaldırılmış haldeyken göğüsler muayene edilir. Hem erkeklerde hem de kadınlarda, koltuk altlarındaki lenf düğümleri muayene eden kişinin elleriyle hissedilir.
Ek olarak; el, kol, omuz, boyun ve çene eklemlerinin hareketleri kontrol edilebilir.

Hasta muayene masasına uzanırken yapılan muayene şunları içerir:
Memeler. Memeler palpe edilir ve kitle olup olmadığı kontrol edilir.
Göğüs ve akciğerlerin ön kısmı. Bölge, palpasyon ve perküsyon kullanılarak parmaklarla kontrol edilir. İç solunum seslerini dinlemek için bir stetoskop kullanılır.

Baş hafifçe kaldırılır:
Kalp. Stetoskop kullanılarak kalbin atış hızı ve ritmi dinlenir. Boyundaki kan damarları gözlenir ve palpe edilir.

Hasta şu durumlarda düz yatmalıdır:
Karın. Karaciğer, dalak, böbrekler ve büyük bir kan damarı olan aort dahil olmak üzere iç organların dış hatlarını hissetmek için karın bölgesine hafif ve derin palpasyon uygulanır.
Rektum ve anüs. Hasta sol tarafına yatırılarak dış bölgeler incelenir. Hasta 40 yaşın üzerindeyse genellikle parmakla iç dijital muayene yapılır. Erkeklerde prostat bezi de palpe edilir.
Üreme organları. Dış cinsel organlar muayene edilir ve bölgede fıtık olup olmadığı incelenir. Erkeklerde skrotum palpe edilir. Kadınlarda spekulum kullanılarak pelvik muayene yapılır ve Papanikolau testi (Pap testi) yapılabilir.
Bacaklar. Hasta düz yatarken bacaklarda şişlik olup olmadığı incelenir ve diz, uyluk ve ayak bölgesinde nabız bulunur. Kasık bölgesinde lenf düğümlerinin varlığı palpe edilir. Eklemler ve kaslar incelenir.
Kas-iskelet sistemi. Hasta ayakta dururken, omurganın düzlüğü ve bacak ve ayakların hizası not edilir.
Kan damarları. Genellikle bacaklarda anormal şekilde genişlemiş damarların (varis) varlığı not edilir.

Hastanın ilk görüşme sırasındaki uyanıklık ve zihinsel becerilerinin değerlendirilmesine ek olarak, nörolojik muayene gerekebilir:
Hastanın birkaç adım atma, zıplama ve derin diz bükme becerisi gözlenir.
El kavrama gücü hissedilir.
Hasta otururken, diz ve ayaklardaki refleksler küçük bir çekiçle test edilebilir.
El ve ayaklardaki dokunma hissi, ağrı ve titreşime verilen tepki test edilerek değerlendirilebilir.
Bazen doğrudan 12 kranyal sinirin incelenmesine ek süre ayrılır. Bu sinirler koku alma duyusunu, baştaki kasların gücünü, gözdeki refleksleri, yüz hareketlerini, öğürme refleksini ve çenedeki kasları kontrol eder.
Genel kas tonusu ve koordinasyonu ile karın bölgesinin ağrı, sıcaklık ve dokunma gibi uyarıcılara verdiği tepki de değerlendirilir.

Fizik muayeneden önce bazı hazırlıklar yapılması önerilir:
Hasta kendi tıbbi geçmişi ve aile üyelerinin tıbbi geçmişi hakkında önemli bilgileri ve tarihleri yazmalıdır.
Tüm ilaçların dozlarını içeren bir liste hazırlamalı veya ilaç şişelerini yanına getirmelidir.
Herhangi bir konuda özel endişeleri varsa, bunları yazmak iyi bir fikirdir.
Fizik muayene başlamadan önce mesane boşaltılmalı ve küçük bir kapta idrar örneği alınmalıdır.
Bazı kan testleri için hastaya gece yarısından sonra hiçbir şey yememesi ve içmemesi önceden söylenebilir.
Hasta genellikle tüm giysilerini çıkarır ve bol bir hastane önlüğü giyer.
Muayene sırasında hastanın örtülü ve rahat olması için ek bir çarşaf verilir.

Fizik muayene tamamlandıktan sonra;
Hasta ve muayeneyi yapan kişi, hangi laboratuvar testlerinin istendiğini ve sonuçların hastayla nasıl paylaşılacağını gözden geçirmelidir.
Tıp uzmanı, tedavi ve takip ziyaretleri için önerilerini hastayla görüşmelidir.
Özel talimatlar yazılı olarak verilmelidir.
Bu, hastanın kendi sağlık sorunlarıyla ilgili kalan sorularını sorması için de bir fırsattır.

Bakınız: muayene