suda çözündüğünde veya eritildiğinde, elektriksel olarak yüklü parçacıklara (iyonlara) ayrışan ve böylece elektrik akımı iletebilen kimyasal madde

Vücut sıvılarındaki başlıca pozitif yüklü iyonlar (katyonlar):

Sodyum (Na⁺),

Potasyum (K⁺),

Kalsiyum (Ca⁺⁺),

Magnezyum (Mg⁺⁺)

En önemli negatif yüklü iyonlar (anyonlar):

Klorür (Cl⁻)

Bikarbonat (HCO₃⁻)

Fosfat (PO₄³⁻)

Bu elektrolitler metabolik faaliyetlerde rol oynar ve tüm hücrelerin normal işlevleri için gereklidir. Hücre zarı boyunca sodyum ve potasyumun konsantrasyon gradyanları, zar potansiyelini oluşturur ve sinir ve kas liflerinde elektrokimyasal uyarıların iletilmesini sağlar.

Vücut sıvılarındaki çeşitli elektrolitlerin konsantrasyonu dar bir aralıkta tutulur. Ancak, hücre dışı sıvı ve hücre içi sıvıda optimal konsantrasyonlar farklıdır. Örneğin, hücre dışı sıvıdaki (serum) sodyum konsantrasyonu, hücre içi sıvıdakinden yaklaşık 15 kat daha yüksektir. Tersine, potasyum konsantrasyonu, serum veya hücre dışı sıvıdakinden yaklaşık 30 kat daha yüksektir.

Elektrolit dengesinin stabilitesi, yeterli su ve elektrolit alımına ve vücutta su ve çözünmüş parçacıklarının emilimini, dağılımını ve atılımını düzenleyen homeostatik mekanizmalara bağlıdır. Birçok durum bu süreçleri engelleyebilir ve elektrolit dengesizliğine yol açabilir.

Örneğin, böbrek nefronunun normal şekilde çalışamadığı böbrek hastalığı, glomerüler filtrasyon hızının düşmesiyle su, sodyum, klorür, bikarbonat ve kalsiyum tutulmasına neden olur. Böbrek yapıları sağlam olsa bile, nefronlara yetersiz kan akışı veya aldosteron ve antidiüretik hormon gibi düzenleyici hormonların dengesizliği elektrolit dengesizliğine neden olabilir.

Elektrolit dengesizliğinin etkileri belirli bir organ veya sistemle sınırlı değildir. Ancak genel olarak;
- Kalsiyum konsantrasyonlarındaki dengesizlikler; kemikleri, böbrekleri ve gastrointestinal sistemi etkiler. Kalsiyum ayrıca hücre zarı geçirgenliğini etkiler ve böylece nöromusküler aktiviteyi düzenler.
- Sodyum, serum ozmolalitesini etkiler ve dolayısıyla kan hacmini ve kan basıncını, interstisyel sıvının tutulmasını veya kaybını etkiler.
- Potasyum, kas aktivitelerini, özellikle kalp, bağırsaklar ve solunum yollarının aktivitelerini etkiler ve ayrıca iskelet kaslarının sinirsel uyarılmasını da etkiler.