katekolamin ve fenetilamin ailelerinden, nörotransmitter görevi gören, organik bir kimyasal

Katekolamin ve fenetilamin ailelerine ait organik bir kimyasaldır. Dopamin, beyindeki katekolamin içeriğinin yaklaşık %80'ini oluşturur. Beyin ve böbreklerde sentezlenen öncü kimyasal L-DOPA molekülünden bir karboksil grubu çıkararak sentezlenen bir amindir.

Dopamin ayrıca bitkilerde ve çoğu hayvanda da sentezlenir.

Beyinde dopamin, nöronlar (sinir hücreleri) tarafından diğer sinir hücrelerine sinyal göndermek için salınan bir kimyasal olan nörotransmitter olarak işlev görür. Beyinde birkaç farklı dopamin yolu vardır ve bunlardan biri, ödül odaklı davranışın motivasyon bileşeninde önemli bir rol oynar. Çoğu ödül türünün beklentisi beyindeki dopamin düzeyini artırır ve birçok bağımlılık yapıcı ilaç dopamin salınımını artırır veya salınımdan sonra nöronlara geri alımını engeller.

Diğer beyin dopamin yolları, motor kontrolünde ve çeşitli hormonların salınımının kontrolünde rol oynar. Bu yollar ve hücre grupları, nöromodülatör bir dopamin sistemi oluşturur.

Santral sinir sistemi dışında, dopamin öncelikle lokal parakrin haberci olarak işlev görür. Kan damarlarında, nörepinefrin salınımını inhibe eder ve vazodilatör olarak işlev görür (normal konsantrasyonlarda); böbreklerde, sodyum atılımını ve idrar çıkışını artırır; pankreasta, insülin üretimini azaltır; sindirim sisteminde, gastrointestinal motiliteyi azaltır ve bağırsak mukozasını korur; bağışıklık sisteminde ise lenfositlerin aktivitesini azaltır. Kan damarları hariç, bu periferik sistemlerin her birinde dopamin lokal olarak sentezlenir ve onu salgılayan hücrelerin yakınında etkisini gösterir.

Sinir sisteminin birkaç önemli hastalığı, dopamin sisteminin işlev bozuklukları ile ilişkilidir ve bunların tedavisinde kullanılan bazı önemli ilaçlar, dopaminin etkilerini değiştirerek etki eder. Parkinson hastalığı, orta beyinde substantia nigra adı verilen bir bölgedeki dopamin salgılayan nöronların kaybından kaynaklanır. L-DOPA'nın saf formu olan Levodopa, Parkinson hastalığının en yaygın kullanılan tedavisidir.

Şizofreninin dopamin aktivitesinde değişikliklerle ilişkili olduğuna dair kanıtlar vardır ve bu hastalığın tedavisinde kullanılan antipsikotik ilaçların çoğu, dopamin aktivitesini azaltan dopamin antagonistleridir.

Benzer dopamin antagonist ilaçlar, aynı zamanda en etkili mide bulantısı önleyici ajanlardan bazılarıdır.

Huzursuz bacak sendromu ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) dopamin aktivitesinin azalmasıyla ilişkilidir. Dopaminerjik uyarıcılar yüksek dozlarda bağımlılık yapabilir, ancak bazıları DEHB tedavisi için daha düşük dozlarda kullanılır.

Dopamin, intravenöz enjeksiyon için üretilmiş bir ilaç olarak mevcuttur: kan dolaşımından beyne ulaşamasa da, periferik etkileri onu kalp yetmezliği veya şok tedavisinde, özellikle yenidoğan bebeklerde yararlı kılar.