halk arasında Apandis denen Appendix vermiformis iltihaplanması ve tıkanması ile oluşan, sancılı ve zaman zaman da tehlikeli rahatsızlık

Apandisit, kalın bağırsağın başlangıcı olan kör bağırsağa bağlı solucan şeklindeki kese olan apandisitin iltihaplanmasıdır. Apandisitin vücutta bilinen bir işlevi yoktur ancak hastalanabilir. Apandisit tıbbi bir acil durumdur ve tedavi edilmezse apandisit patlayabilir ve potansiyel olarak ölümcül bir enfeksiyona neden olabilir.

Apandisit, çocuklarda ve genç yetişkinlerde en sık görülen karın acil durumudur. Her 15 kişiden biri yaşamı boyunca apandisit geçirir. İnsidansı en yüksek olan gruplar 10-14 yaş arası erkekler ve 15-19 yaş arası kadınlardır. Ergenlikten 25 yaşına kadar apandisit, kadınlara göre erkeklerde daha sık görülür. Yaşlılarda ve iki yaşın altındaki çocuklarda nadir görülür.

Apandisitin en belirgin semptomu, giderek şiddetlenen karın ağrısıdır. Karın ağrısına birçok farklı durum neden olabileceğinden, apandisitin doğru teşhisi zor olabilir. Ancak, gecikme apandisin delinmesine veya yırtılmasına neden olabileceğinden, zamanında teşhis önemlidir. Bu durumda, apandisin enfekte içeriği karın boşluğuna yayılır ve peritonit adı verilen ciddi bir karın enfeksiyonuna neden olabilir.

Başka durumlar da, özellikle kadınlarda, benzer semptomlara neden olabilir. Bunlar arasında pelvik inflamatuar hastalık, yumurtalık foliküllerinin yırtılması, yumurtalık kistlerinin yırtılması, tubal gebelikler ve endometriozis sayılabilir. Çeşitli mide rahatsızlıkları ve bağırsak iltihapları da apandisiti taklit edebilir.

Akut apandisit tedavisi, apandisitin alınması ameliyatı olan apendektomidir. Hayati tehlike oluşturabilecek apandisit rüptürü riski nedeniyle, apandisit şüphesi olan kişiler genellikle tanı kesinleşmeden ameliyata alınır.

Apandisiti teşhis etmenin en iyi yolu dikkatli bir muayenedir. Deneyimli hekimler için dahi apandisit semptomlarını diğer karın rahatsızlıklarının semptomlarından ayırt etmek genellikle zordur. Bu nedenle, çok spesifik sorular sormak ve kapsamlı bir fizik muayene yapmak çok önemlidir. Hekim, ağrının nerede yoğunlaştığı, ağrının yer değiştirdiği ve ağrının nerede başladığı gibi sorular sormalıdır. Hekim, ağrının yerini ve hassasiyet derecesini değerlendirmek için karın bölgesine baskı uygulamalıdır.

Tipik semptom dizisi vakaların yaklaşık %50'sinde görülür. Vakaların diğer yarısında, özellikle hamile kadınlarda, yaşlı hastalarda ve bebeklerde daha az tipik örüntüler görülebilir. Hamile kadınlarda apandisit, diğer nedenlerden kaynaklanan sık görülen hafif karın ağrısı ve mide bulantısı nedeniyle kolayca maskelenebilir. Yaşlı hastalar çoğu hastaya göre daha az ağrı ve hassasiyet hissedebilir, bu da tanı ve tedaviyi geciktirerek vakaların %30'unda rüptüre yol açabilir. Bebekler ve küçük çocuklar genellikle ağrıya ek olarak ishal, kusma ve ateş de gösterir.

Laboratuvar testleri tanıyı kesinleştiremezken, lökositoz apandisiti işaret edebilir. İdrar tahlili, apandisiti taklit edebilen idrar yolu enfeksiyonunu ekarte etmeye yardımcı olabilir.

Semptomları ve fizik muayenesi apandisit tanısı ile uyumlu olan hastalar genellikle hemen ameliyata alınır ve tanıyı doğrulamak için laparotomi (karın cerrahi incelemesi) yapılır. Tanı şüpheli olan vakalarda, gereksiz ameliyatları önlemek için bilgisayarlı tomografi (BT) gibi başka testler de yapılabilir. Karın ultrason muayenesi, iltihaplı apandisit veya semptomları açıklayabilecek diğer durumları tespit etmeye yardımcı olabilir. Apandisit rüptürü dışında karın röntgeni çok fazla bir değer taşımaz.

Çoğu zaman, ameliyat yapılana kadar tanı kesinleşmez. Apandisit rüptürünü (yırtılmasını) önlemek için, semptomlar açıkça apandisiti işaret ediyorsa, gecikmeden ameliyat önerilebilir. Semptomlar net değilse, tanı kesinleşene kadar ameliyat ertelenebilir.

Çocuk doğurma çağındaki bir kadında apandisit şüphesi varsa, apandisit ameliyatından önce, yumurtalık kistinin yırtılması gibi jinekolojik bir sorunun ağrıya neden olmadığından emin olmak için bazen tanısal laparoskopi (karın içini inceleme) önerilir. Bu işlemde, göbek çevresinde küçük bir kesik açılarak karın içine ışıklı bir görüntüleme tüpü sokulur.

Apandisit şüphesi nedeniyle laparotomi yapılan hastaların yaklaşık %10-20'sinde normal apandis bulunur. Bazen cerrah, gelecekte apandisit oluşmasını önlemek için normal apandisi çıkarır. Ameliyat sırasında, bu hastaların yaklaşık %30'unda apandisit ağrısı ve semptomlarının başka bir spesifik nedeni bulunur.

Apandisit tedavisi acil apandisit ameliyatıdır. Bu, standart açık apandisit ameliyatı tekniğinde karın açarak veya laparoskopi ile yapılabilir. Laparoskopide, göbek deliğinden daha küçük bir kesi yapılır. Her iki yöntem de apandisin başarılı bir şekilde çıkarılmasını sağlar.

Laparoskopinin açık apendektomiye göre herhangi bir avantajı olduğu kesin değildir. Apandis rüptürü halinde, laparoskopik apendektomi yapılan hastalar, yırtığın başarılı bir şekilde tedavi edilmesi için açık apendektomi prosedürüne geçmek zorunda kalabilirler. Rüptüre apandis tedavi edilmezse, durum ölümcül olabilir.

Apandisit genellikle apandisit ameliyatı ile başarılı bir şekilde tedavi edilir. Komplikasyonlar olmadığı sürece, hasta başka bir sorun yaşamadan iyileşir. Komplikasyon olmayan vakalarda ölüm oranı %0,1'den azdır. Apandisit yırtıldığında veya şiddetli bir enfeksiyon geliştiğinde, komplikasyon olasılığı daha yüksektir ve iyileşme daha yavaş olur veya hastalık nedeniyle ölüm meydana gelebilir. Çocuklarda ve yaşlılarda perforasyon ve ölüm oranları daha yüksektir.