böbreküstü bezi dış çevresi boyunca yer alan, aldosteron ve kortizol gibi stres yanıtında etkili mineralokortikoid ve glukokortikoid hormonları üreten yapı

Adrenal korteks, adrenal bezin dış bölgesi ve aynı zamanda en büyük kısmıdır. Üç ayrı bölgeye ayrılır: zona glomerulosa, zona fasciculata ve zona reticularis. Her bölge belirli hormonların üretiminden sorumludur. Ayrıca androjen sentezinin ikincil bir bölgesidir.

Adrenal korteks, aşağıda belirtildiği gibi farklı hormonlar tarafından düzenlenen üç ana bölge veya tabakadan oluşur: Zona glomerulosa, Zona fasciculata, Zona reticularis. Bu anatomik bölgeleme mikroskobik düzeyde incelenebilir; burada her bölge, yapısal ve anatomik özelliklerine göre tanınabilir ve birbirinden ayırt edilebilir.

Zona Glomerulosa

En dış tabaka olan zona glomerulosa, mineralokortikoid olan aldosteronun üretildiği temel yerdir. Aldosteronun sentezi ve salgılanması, esas olarak Renin Anjiyotensin Aldosteron Sistemi tarafından düzenlenir. Zona glomerulosa hücreleri, spesifik bir enzim olan aldosteron sentaz (CYP11B2) eksprese eder.

Aldosteron, kan basıncının uzun vadeli düzenlenmesinden büyük ölçüde sorumludur. Aldosteronun etkileri, böbreğin distal kıvrımlı tübül ve toplama kanalında görülür ve burada sodyumun yeniden emilimini ve hem potasyumun hem de hidrojen iyonlarının atılımını artırır. Sodyum tutulması, distal kolon ve ter bezlerinin aldosteron reseptörü uyarılmasına verdiği bir tepkidir.

Aldosteronun sürekli üretimi, düşük voltajla aktive olan kalsiyum kanalları yoluyla sürekli kalsiyum girişini gerektirmesine rağmen, izole edilmiş zona glomerulosa hücreleri, kalsiyum kanallarının girişine izin veremeyecek kadar hiperpolarize olan kayıtlı membran voltajları ile uyarılabilir olmadığı kabul edilir. Aldosteron salgısı ayrıca adrenokortikotropik hormon (ACTH) tarafından da uyarılır.

Zona Fasciculata

Zona glomerulosa ve zona reticularis arasında bulunan zona fasciculata hücreleri, insanlarda 11-deoksikortikosteron, kortikosteron ve kortizol gibi glukokortikoidleri sentezler ve salgılar. İnsanlarda kortizol salgılanmasını uyaran başlıca hormon, ön hipofizden salgılanan ACTH'dir. Zona fasciculata'nın steroidojenik kapasitesinin bebeklerde hastalık sırasında arttığı gösterilmiştir.

Zona Reticularis

En içteki zona retikülaris tabakası, esas olarak dehidroepiandrosteron (DHEA), DHEA sülfat (DHEA-S) ve androstendion (testosteronun öncüsü) olmak üzere androjenler üretir. DHEAS salgılanması da ACTH tarafından uyarılır.